Drieaktenstructuursjabloon

Wat de drie aktes zijn

Drieaktenstructuur verdeelt een verhaal in een begin, een midden en een einde. Het idee is oud: Aristoteles schreef dat een verhaal alle drie nodig heeft. Scenarioschrijvers gebruiken het al tientallen jaren als werkinstrument, en romanschrijvers ook. De aktes zijn niet gelijk. In de gebruikelijke vorm beslaat akte één ongeveer een kwart van het verhaal, akte twee ongeveer de helft en akte drie het laatste kwart. In een roman van 80.000 woorden is dat ruwweg 20.000 woorden opzet, 40.000 confrontatie en 20.000 afloop.

Akte één: de opzet

Akte één toont de wereld van de held, laat de lezer geven om hem en breekt de wereld dan. De aanleiding is de eerste breuk, een gebeurtenis waar de held niet om vroeg. Plotpunt Één, aan het eind van de akte, is de tweede: een keuze of gebeurtenis waarna de held niet meer terug kan naar hoe het was. Als de held aan het eind van akte één nog kan weglopen, heeft de akte haar werk niet gedaan.

Houd de opzet kort en specifiek. Toon wat de held wil en wat hem tegenhoudt in de eerste scènes en laat de wereld door de actie heen komen.

Akte twee: de confrontatie

Akte twee is de langste en degene die het vaakst doorzakt. Ze werkt het best als twee helften gescheiden door het midden. In de eerste helft probeert de held het doel te bereiken en leert hij de regels. In het midden verandert er iets: een onthulling, een omkering of een valse overwinning die de held toont wat de echte strijd is. In de tweede helft wordt de tegenstand sterker en stijgt de prijs van elke keuze, tot Plotpunt Twee. Dat is het dieptepunt, waar de held iets heeft verloren en moet beslissen of hij doorgaat.

Als je midden leeg voelt, kijk dan naar het midden. Een verhaal zonder wending in het centrum herhaalt zichzelf vaak.

Akte drie: de climax en wat volgt

Akte drie begint met de beslissing van de held na het dieptepunt en loopt door tot de climax, waar de held de tegenstand trotseert met wat het verhaal hem heeft geleerd. De climax mag alleen mogelijk zijn door de veranderingen die de held heeft doorgemaakt. De afloop die volgt is kort en toont de nieuwe normaal. Een goede toets is de eerste pagina naast de laatste leggen: dezelfde held op een vergelijkbare plek, maar veranderd.

Gebruik het blad als controle, niet als kooi. Drie aktes zijn een manier om te zien waar een verhaal zwak is, en veel goede boeken buigen de verhoudingen.