Sözlük

4 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Antagonist, başkaraktere karşı çıkan ve hedefinin önünde duran, hikâyeyi ileri taşıyan çatışmayı doğuran karakter, grup ya da güçtür.

12 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Anti kahraman, cesaret, idealizm ya da ahlaki saflık gibi geleneksel kahramanlık özelliklerinden belirgin biçimde yoksun olan bir başkarakterdir.

11 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Arketip, hikâyelerde ve kültürlerde yinelenen, okurun hemen tanıdığı karakter, imge ya da durum örüntüsüdür; mentor ya da düzenbaz gibi.

11 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Karakter yayı, bir karakterin hikâye boyunca geçirdiği dönüşüm ya da iç yolculuktur: bir tür insan olarak başlar ve olaylara karşılık değişir ya da değişmeyi reddeder.

15 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Karakter güdüsü, bir karakterin ne istediğinin ve ne yaptığının ardındaki nedendir; seçimlerini inandırıcı kılan itkidir.

17 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Çehov'un silahı, öne çıkarılan bir ayrıntının sonradan karşılık bulması gerektiği anlatı ilkesidir: birinci perdede duvarda asılı dolu bir silah varsa hikâye bitmeden ateşlenmelidir; hiç ateşlenmeyecekse gösterilmemelidir.

17 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Doruk noktası, bir hikâyede ilgi ve duygusal tepkinin en yüksek düzeye ulaştığı ve merkezi çatışmanın düğümlendiği, sonucu belirleyen bir karara zorladığı andır.

15 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Çatışma, bir karakter ile istediği şeyin önünde duran her şey arasındaki karşıtlıktır; bir başka kişi, çevresindeki dünya ya da kendi zihni olabilir ve bir hikâyenin eylemini ilerletir.

18 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Çözülme, bir hikâyede doruktan sonra gelen, olay örgüsünün karmaşıklıklarının çözüldüğü ve çatışmanın sonunda çözüme kavuştuğu, okura neyin değiştiğine dair bir his bırakan kısımdır.

17 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Deus ex machina, Latince "makineden inen tanrı", görünüşte imkânsız bir sorunu yapmacık hissettiren bir biçimde çözen ani ve beklenmedik bir kişi, olay ya da güçtür.

5 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Deuteragonist, bir anlatıda başkarakterden sonra gelen en önemli ikinci karakterdir; çoğu zaman başkarakterin yoldaşı, müttefiki ya da zıttı olur.

4 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Birinci kişi bakış açısı, hikâyeyi "ben" diyen ve olaylara katılan bir anlatıcı aracılığıyla anlatır; böylece okurlar yalnızca o kişinin bildiğini, fark ettiğini ve paylaşmayı seçtiğini görür.

5 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Zıt karakter (foil), bir başka karakterle, genellikle başkarakterle zıtlık oluşturan ve öteki karakterin özelliklerinin, seçimlerinin ya da kusurlarının daha keskin öne çıkmasını sağlayan karakterdir.

16 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Önceden sezdirme, hikâyenin başında ipuçları, imgeler ya da atmosfer kullanarak okuru sonradan olacak olaylara hazırlamaktır; böylece sonuç rastgele değil, hak edilmiş hissedilir.

4 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Çerçeve hikâye, kendi anlatıcısı, mekânı ve sonu olan, içinde bir ya da daha fazla başka hikâyeyi barındıran ve ana öykülerin içinde anlatıldığı dış anlatıdır.

12 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Kahramanın yolculuğu, Joseph Campbell'ın tanımladığı bir hikâye örüntüsüdür: kahraman sıradan dünyadan ayrılır, yabancı bir dünyada belirleyici bir sınavla karşılaşır ve değişmiş olarak döner.

6 Ekim 2026 · 2 dk okuma

In medias res, Latince "işlerin ortasında" demektir: öncesindeki olaylar sonradan doldurulacak şekilde, çoktan başlamış bir eylemin ya da krizin içinde açılan hikâye.

3 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Başlatıcı olay, genellikle hikâyenin başında yer alan, başkarakterin sıradan durumunu bozan ve bir tepkiyi zorunlu kılarak ana olay örgüsünü harekete geçiren olaydır.

3 Ekim 2026 · 2 dk okuma

MacGuffin, olay örgüsünü harekete geçiren ve karakterlerin kendisi önemsiz olsa da başka bir şeyle değiştirilebilse de peşinden koşmasını sağlayan nesne, olay ya da karakterdir.

18 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Orta nokta, bir hikâyenin ortasına yakın, çoğu zaman sahte bir zafer ya da sahte bir yenilgi olan, başkarakterin hedefinin kaydığı, bahislerin yükseldiği ve hikâyenin yön değiştirdiği dönüm noktasıdır.

9 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Anlatı sesi, bir hikâyenin anlatılış biçimidir; anlatıcının kim olduğu, kullandığı bakış açısı ve nasıl konuştuğu tarafından şekillenir.

8 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Her şeyi bilen anlatıcı, eylemin dışında duran, dünya ve karakterler hakkında düşünceleri ve duyguları dahil her şeyi bilen ve okurlara her an her şeyi anlatabilen bir hikâye anlatıcısıdır.

18 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Tempo, bir hikâyenin anlatıldığı hızdır; her olaya, sahneye ve betimleme pasajına sayfada ne kadar zaman ve yer verildiğiyle belirlenir ve illa hikâyede işlerin ne kadar hızlı gerçekleştiğiyle değil.

8 Ekim 2026 · 3 dk okuma

Bakış açısı, bir hikâyenin sunulduğu gözlem noktasıdır: anlatıcının nerede durduğu, o anlatıcının ne kadar görüp bilebildiği ve okurun kimin zihnine girdiği.

4 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Başkarakter, bir hikâyenin asıl karakteridir; hedefleri, seçimleri ve mücadeleleri olay örgüsünü ilerleten ve okurun kaderini en yakından izlediği kişidir.

14 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Yanıltıcı ipucu (kırmızı ringa), dikkati gerçek yanıttan uzaklaştıran yanıltıcı bir ipucu, karakter ya da ayrıntıdır; en çok gizem ve gerilim anlatılarında okuru tahmin yürütmeye zorlamak için kullanılır.

9 Ekim 2026 · 2 dk okuma

İkinci kişi bakış açısı hikâyeyi doğrudan sana anlatır: anlatıcı okura ya da bir karaktere "sen" diye seslenir; böylece izleyici başkarakterin eylemlerinin içinde durur.

7 Ekim 2026 · 2 dk okuma

"Anlatma, göster", okurların bir hikâyeyi yazarın özeti ya da sonuçları yerine eylem, diyalog, duyular ve ayrıntı yoluyla deneyimlemesine izin vermeni isteyen bir yazı ilkesidir.

3 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Hikâye vuruşu (story beat), bir hikâyeyi ilerleten eylem, karar ya da duygusal değişimin tek bir anlamlı anıdır; taslak çıkarırken vuruşlar, bir vuruş çizelgesinde sıralanan kilit dönüm noktalarıdır.

1 dk okuma

Bir serinin kendisi hakkında tuttuğu başvuru kaynağı.

14 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Yan olay örgüsü, bir romanda ya da oyunda ana olay örgüsüyle birlikte ilerleyen, çoğunlukla yardımcı karakterleri izleyen ve merkezi hikâyeye derinlik, zıtlık ya da baskı katan ikincil hikâye hattıdır.

8 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Sınırlı üçüncü kişi, o, onlar gibi zamirleri kullanan ama bir seferde tek bir karakterin perspektifinde kalan bir bakış açısıdır; böylece okurlar yalnızca o karakterin algıladığını, düşündüğünü ve öğrendiğini bilir.

15 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Trope, hikâye anlatımında yinelenen bir araç, tema ya da örüntüdür; seçilmiş kişi ya da düşmanlıktan aşka gibi; okurların tanıdığı ve yazarların kullanabileceği, bükebileceği ya da kaçınabileceği bir şeydir.

4 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Güvenilmez anlatıcı, okurun anlatısına tam olarak güvenemediği bir hikâye anlatıcısıdır; yalanlar, önyargı, sınırlı bilgi ya da olayların çarpık görülmesi yüzündendir ve okur satır aralarını okumak zorundadır.

8 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Dünya kurma, hikâye içinde inandırıcı ve tutarlı hissettiren, mekânları, tarihi, kültürleri ve kuralları olan kurgusal bir dünyanın yaratılmasıdır.